Ochrona zboczy w zgodzie z naturą

Wartość projektu / Suma projektu: 1 102 690,78 €

Wartość dofinansowania / Výška dotácie: 476 524,73 €

Umowa o dofinansowanie / Zmluva o poskytnutí finančného príspevku: Umowa o dofinansowanie nr PLSK.02.01-IP.01-0006/24. Zgodnie z decyzją Komitetu Monitorującego nr 11/2025 z dnia 02.04.2025 r., w ramach Programu Interreg Polska-Słowacja 2021-2027. / Zmluva o poskytnutí dotácie: Zmluva o poskytnutí dotácie č. PLSK.02.01-IP.01-0006/25. Podľa rozhodnutia Monitorovacieho Výboru č. 11/2025 z 02.04.2025., v rámci Programu Interreg V-A Poľsko – Slovensko 2021-2027

Partner Wiodący / Vedúci Partner – Zarząd Dróg Preszowskiego Kraju Samorządowego / Správa a údržba ciest Prešovského samosprávneho kraja – https://sucpsk.sk/

Partner Projektu Projektový partner  – Województwo Małopolskie / Zarząd Dróg Wojewódzkich w Krakowie / Malopoľské Vojvodstvo / Správa Vojvodských Ciest v Krakove

Okres realizacji Projektu wynosi / Plánovaná doba realizácie Projektu:
rozpoczęcie / začiatok – 01.12.2025 r.
zakończenie / ukončenie – 31.08.2027 r.

Projekt zakłada realizację prac zabezpieczających skarpy przed osunięciem materiału skalnego za pomocą barier przeciwodłamkowych ze stali wysokiej wytrzymałości na drodze nr 975 w miejscowościach Gródek nad Dunajcem oraz Sienna, a także położenie mat kokosowych na DW 948 w miejscowości Grojec w celu zabezpieczenia skarpy i przeciwskarpy rowu przydrożnego.

Aktualny stan zabezpieczenia zboczy wzdłuż drogi wojewódzkiej należy ocenić jako niezadowalający. Skarpy drogowe są w znacznym stopniu zarośnięte roślinnością, co utrudnia bieżącą kontrolę ich stanu technicznego oraz sprzyja postępującej degradacji. Brak odpowiednich zabezpieczeń powoduje, że zbocza stwarzają realne zagrożenie dla podróżnych, zarówno w postaci obrywów ziemi i kamieni, jak i ograniczonej widoczności w pasie drogowym.

Dodatkowo nasilające się zjawiska związane ze zmianami klimatu, takie jak intensywne i długotrwałe opady deszczu, zwiększają ryzyko występowania ruchów masowych. Ograniczenie negatywnych skutków tych procesów ma szczególne znaczenie dla społeczności lokalnych terenów przygranicznych, dla których drogi wojewódzkie stanowią podstawową infrastrukturę komunikacyjną.

Zapobieganie powstawaniu potencjalnych osuwisk oraz zabezpieczanie i stabilizacja już istniejących zagrożeń stanowią obecnie jeden z kluczowych priorytetów, zwłaszcza z punktu widzenia bezpieczeństwa mieszkańców oraz osób czasowo przebywających na terenach zagrożonych osuwiskami.

Projekt predpokladá realizáciu prác na zabezpečenie svahov pred zosuvom skalného materiálu pomocou záchytných bariér z vysokopevnostnej ocele na ceste č. 975 v obciach Gródek nad Dunajcom a Sienna, ako aj uloženie kokosových rohoží na ceste č. 948 v obci Grojec s cieľom zabezpečiť svah a protisvah cestnej priekopy.

Súčasný stav zabezpečenia svahov pozdĺž cesty vo vlastníctve samosprávneho kraja je potrebné hodnotiť ako nevyhovujúci. Cestné svahy sú vo veľkej miere zarastené vegetáciou, čo sťažuje priebežnú kontrolu ich technického stavu a zároveň podporuje ich postupnú degradáciu. Nedostatok vhodných zabezpečení spôsobuje, že svahy predstavujú reálne ohrozenie pre účastníkov cestnej premávky, a to tak v podobe zosuvov pôdy a kameňov, ako aj zníženej viditeľnosti v cestnom priestore.

Zosilňujúce sa javy súvisiace so zmenou klímy, ako sú intenzívne a dlhodobé zrážky, navyše zvyšujú riziko vzniku svahových pohybov. Obmedzenie negatívnych dôsledkov týchto procesov má osobitný význam pre miestne komunity v prihraničných oblastiach, pre ktoré krajské cesty predstavujú základnú dopravnú infraštruktúru.

Predchádzanie vzniku potenciálnych zosuvov, ako aj zabezpečenie a stabilizácia už existujúcich rizík, patria v súčasnosti medzi kľúčové priority, najmä z hľadiska bezpečnosti obyvateľov a osôb dočasne sa zdržiavajúcich na územiach ohrozených zosuvmi.

Po stronie Partnera Projektu – Zarządu Dróg Wojewódzkich w Krakowie, reprezentującego Województwo Małopolskie, zakres rzeczowy projektu obejmuje montaż barier przeciwodłamkowych w miejscowościach Gródek nad Dunajcem i Sienna, przy drodze wojewódzkiej nr 975, na odcinku o długości 350 metrów.

Droga wojewódzka nr 975 przebiega przez obszary zagrożone osuwiskami, sąsiadując bezpośrednio ze stromymi zboczami, częściowo porośniętymi drzewami i krzewami.

W wyniku procesu wietrzenia, tj. rozkładu mechanicznego i chemicznego wskutek działania powietrza, wody, energii słonecznej oraz organizmów żywych, materiał skalny ulega odspojeniu od skały macierzystej i spada ze zbocza, stanowiąc zagrożenie dla pojazdów i osób poruszających się po drogach wojewódzkich.

Zabezpieczeniem przed spadającymi odłamkami skalnymi jest zastosowanie elastycznych barier przeciwodłamkowych wykonanych ze stali o wysokiej wytrzymałości. Ich charakterystyka pozwala na zatrzymanie głazu o masie 1 tony zrzuconego z wysokości 50 m lub poruszającego się z prędkością 110 km/h.

System składa się ze słupków o wysokości 2 lub 3 m, montowanych na płycie posadowienia, na betonowym fundamencie, w rozstawie co 10 m.

Dodatkowo w miejscowości Grojec zostaną zamontowane maty kokosowe do ochrony powierzchni skarp. Zapewniają one natychmiastową ochronę przed erozją nachylonego terenu, chronią nasiona roślin przed wymywaniem z gleby podczas ulewnych deszczy oraz poprawiają warunki wzrostu roślinności.

Na strane partnera projektu – Správy ciest Malopoľského vojvodstva v Krakove, zastupujúcej Malopoľské vojvodstvo, vecný rozsah projektu zahŕňa montáž záchytných bariér proti padajúcim úlomkom v obciach Gródek nad Dunajcom a Sienna pri ceste č. 975, na úseku dlhom 350 metrov.

Cesta č. 975 prechádza územiami ohrozenými zosuvmi pôdy a bezprostredne susedí so strmými svahmi, ktoré sú čiastočne porastené stromami a kríkmi.

V dôsledku procesu zvetrávania, t. j. mechanického a chemického rozkladu pôsobením vzduchu, vody, slnečnej energie a živých organizmov, dochádza k uvoľňovaniu horninového materiálu od materskej horniny, ktorý následne padá zo svahu a predstavuje riziko pre vozidlá a osoby pohybujúce sa po krajských cestách.

Ochranu pred padajúcimi úlomkami hornín zabezpečuje použitie flexibilných záchytných bariér vyrobených z vysokopevnostnej ocele. Ich charakteristika umožňuje zachytiť balvan s hmotnosťou 1 tony zhodený z výšky 50 m alebo pohybujúci sa rýchlosťou 110 km/h.

Systém pozostáva zo stĺpikov s výškou 2 alebo 3 m, montovaných na základovej doske na betónovom základe v rozostupoch po 10 m.

Okrem toho budú v obci Grojec nainštalované kokosové rohože na ochranu povrchu svahov. Zabezpečujú okamžitú ochranu pred eróziou nakloneného terénu, chránia semená rastlín pred ich vyplavovaním z pôdy počas intenzívnych dažďov a zlepšujú podmienky pre rast vegetácie.

Celem projektu jest zwiększenie odporności na zmiany klimatu i zjawiska ekstremalne obecnej infrastruktury drogowej, zwiększenie bezpieczeństwa wszystkich użytkowników dróg, zapewnienie mobilności poprzez wyeliminowanie zagrożenia wstrzymania ruchu drogowego w przypadku powstania osuwiska, stworzenie warunków do wykorzystania potencjału turystycznego regionu poprzez bezpieczny dojazd do miejscowości atrakcyjnych turystycznie.

Łagodzenie negatywnych skutków zmian klimatycznych na pograniczu polsko-słowackim stanowi wspólną potrzebę biorąc pod uwagę specyfikę terenów objętych realizowanym projektem. Okolice tereny po obu stronach granicy polsko-słowackiej, są terenem o niezwykłych wartościach przyrodniczych, historycznych i krajobrazowych stanowiących znaczący potencjał do dalszego rozwoju turystyczno-gospodarczego regionu.

Cieľom projektu je zvýšiť odolnosť existujúcej cestnej infraštruktúry voči zmene klímy a extrémnym javom, zvýšiť bezpečnosť všetkých účastníkov cestnej premávky, zabezpečiť mobilitu prostredníctvom eliminácie rizika prerušenia cestnej dopravy v prípade vzniku zosuvu pôdy a vytvoriť podmienky na využitie turistického potenciálu regiónu prostredníctvom bezpečného prístupu do turisticky atraktívnych lokalít.

Zmierňovanie negatívnych dôsledkov klimatických zmien na poľsko-slovenskom pohraničí predstavuje spoločnú potrebu vzhľadom na špecifiká území zahrnutých do realizovaného projektu. Oblasti na oboch stranách poľsko-slovenskej hranice sa vyznačujú výnimočnými prírodnými, historickými a krajinárskymi hodnotami, ktoré predstavujú významný potenciál pre ďalší turistický a hospodársky rozvoj regiónu.